८० कोटींहून अधिक लोकांना ‘किडनी डिसीज’; भारत दुसऱ्या क्रमांकावर!

जगभरातील तब्बल ८० कोटींहून अधिक लोक मूत्रपिंडाच्या गंभीर आजाराने (किडनी डिसीज) ग्रस्त असल्याचा धक्कादायक खुलासा प्रसिद्ध वैद्यकीय नियतकालिक लॅन्सेटच्या अहवालातून समोर आला आहे. बदलती जीवनशैली, चुकीच्या खाण्यापिण्याच्या सवयी आणि वाढती ताणतणावपूर्ण दिनचर्या यांमुळे या आजाराचे प्रमाण गेल्या काही दशकांत दुपटीने वाढल्याचे दिसून आले आहे.आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, सध्या जगातील १० प्रमुख जीवघेण्या आजारांमध्ये मूत्रपिंड विकार सातव्या क्रमांकावर पोहोचला आहे. १९९० पासून या आजाराचे प्रमाण दुप्पट झाले असून आज जवळपास प्रत्येक दहाव्या व्यक्तीला या विकाराची लागण झाल्याचे समोर आले आहे.

🩺 भारत दुसऱ्या क्रमांकावर चिंताजनक स्थितीत

लॅन्सेटच्या अहवालानुसार, मूत्रपिंडाच्या आजाराने सर्वाधिक ग्रस्त देशांमध्ये चीन पहिल्या, तर भारत दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.

चीनमध्ये सुमारे १५.२ कोटी

भारतात तब्बल १३.८ कोटी लोक या आजाराने त्रस्त आहेत.

याशिवाय अमेरिका, जपान, इंडोनेशिया, ब्राझील, रशिया, पाकिस्तान, बांगलादेश, इराण, व्हिएतनाम आणि तुर्कस्तान या देशांमध्येही एक कोटींपेक्षा जास्त प्रौढ रुग्ण या आजाराने ग्रस्त आहेत.

⚠️ २०५० पर्यंत स्थिती अधिक बिकट होणार

तज्ज्ञांनी इशारा दिला आहे की, २०५० पर्यंत मूत्रपिंडाच्या आजारामुळे होणाऱ्या मृत्यूंची संख्या दुपटीने वाढू शकते.२०२३ मध्येच या आजारामुळे सुमारे १४.८ लाख लोकांचा मृत्यू झाला होता. विशेष म्हणजे, मूत्रपिंड निकामी झाल्याने हृदयविकार आणि इतर अंगांच्या कार्यक्षमतेवरही गंभीर परिणाम होत आहेत.

भारतामध्ये रुग्णसंख्या झपाट्याने वाढत असताना तज्ज्ञ डॉक्टर आणि डायलिसिस केंद्रांची उपलब्धता अत्यल्प असल्याने परिस्थिती अधिक गंभीर होत चालली आहे.

मूत्रपिंड विकाराची लक्षणे — ओळखा आणि वेळीच सावध व्हा!

या विकाराचे सुरुवातीचे टप्पे बहुतेक वेळा लक्षणविरहित असतात. त्यामुळे रुग्णांना तो उशिरा लक्षात येतो. तथापि, खालील प्राथमिक लक्षणे दिसल्यास तात्काळ वैद्यकीय सल्ला घ्यावा —

सतत थकवा किंवा अशक्तपणा जाणवणे

वजन कमी होणे, भूक मंदावणे

वारंवार लघवीला जाण्याची गरज

चेहरा, पाय किंवा अंगावर सूज येणे

लघवीचा रंग लालसर दिसणे

उलट्या होणे किंवा कोरडेपणा जाणवणे

ही सर्व लक्षणे इतर आजारांतही दिसू शकतात, मात्र तपासण्यांद्वारे मूत्रपिंड विकाराचे निदान निश्चित करता येते.

तात्पुरते व कायमचे — मूत्रपिंड विकाराचे दोन प्रकार

तज्ज्ञांच्या मते, मूत्रपिंड विकाराचे दोन प्रमुख प्रकार आहेत

1. तात्पुरता विकार:लघवीच्या संक्रमणामुळे, मलेरिया, डेंग्यू किंवा गॅस्ट्रो एंटेरायटिसमुळे होणारा विकार तात्पुरता असतो. उपचारांनंतर मूत्रपिंड पुन्हा सामान्य कार्य करू शकते.

2. कायमचा (क्रॉनिक किडनी डिसीज):हा दीर्घकालीन आजार असून मूत्रपिंड हळूहळू निकामी होत जाते. शेवटी रुग्णाला डायलिसिस किंवा मूत्रपिंड प्रत्यारोपणाची गरज भासू शकते. सामान्यतः मूत्रपिंडाची कार्यक्षमता ५ ते १० टक्क्यांपर्यंत घटल्यावर डायलिसिस सुरू केले जाते.

कोणांला अधिक धोका?

वयाची ६० वर्षे पूर्ण झालेल्या व्यक्तींना या आजाराचा धोका सर्वाधिक असतो.मधुमेह व उच्च रक्तदाब असलेल्या रुग्णांमध्ये किडनी विकार झपाट्याने वाढतात.लहान मुलांमध्ये हा आजार आनुवंशिक किंवा जन्मजात कारणांमुळे दिसून येतो.काही वेळा जंतूसंसर्गामुळेही किडनीवर परिणाम होऊ शकतो.

🌱 जीवनशैलीत बदल करून टाळा धोकातज्ज्ञांच्या मते,

खालील उपाय केल्यास मूत्रपिंड विकाराचा धोका मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकतो —नियमित आरोग्य तपासणी करणेपुरेशी पाणीपान सवय ठेवणेमीठ, तेल आणि साखरेचे प्रमाण नियंत्रित ठेवणेधूम्रपान, मद्यपान टाळणेशारीरिक हालचाली वाढवून वजन नियंत्रणात ठेवणे

योग्य आहार, व्यायाम आणि वेळोवेळी तपासणी केल्यास मूत्रपिंड विकारांपासून संरक्षण शक्य आहे, असे आरोग्य तज्ज्ञांचे मत आहे.